Бағалы қағаздарды бағалау - бұл сатып алу-сату мәмілелерінің, кәсіпорындардың жарғылық капиталына салымдардың, несие алу үшін кепілді ресімдеудің міндетті атрибуты, сондай-ақ компания мен оның активтерінің ағымдағы нарықтық құнын анықтау.
Бағалы қағаз - белгіленген нысан мен міндетті деректемелерді сақтай отырып мүліктік құқықтарды куәландыратын құжат, оларды жүзеге асыру немесе беру тек оны көрсеткен кезде ғана мүмкін.
Іскерлік келісімшарттар негізінде жұмыс істейтін заңды және жеке тұлғалар бағалы қағаздар нысанындағы міндеттемелерді өзіне алады. Бағалы қағаздар нарығы қандай да бір нысанда капиталға меншік құқығын тіркейді.
Бағалы қағаздарды бағалау - бұл мыналардың нарықтық құнын анықтау:
- үлестік бағалы қағаздардың (жай және артықшылықты акциялардың)
- борыштық бағалы қағаздардың (облигациялар мен вексельдердің)
мемлекеттік органдар, қаржы институттары (биржалар, банктер), кәсіпорындар мен ұйымдар шығарған туынды бағалы қағаздардың (опциондардың, фьючерстердің).
Бағалы қағаздарды
бағалаудың ерекшелігі - бизнесті бағалау кезінде олар капитал өмір сүруінің тән нысаны және бір мезгілде қор нарығында айналатын тауар болып табылады.
Бағалы қағаз - материалдық емес тауар, оның құны бағалы қағаз иесіне беретін құқықтардың құнымен анықталады.
Бағалы қағаздың құнына әсер ететін негізгі факторлар:
- осы бағалы қағаздың өтімділігі
- сауда алаңдарындағы ұқсас бағалы қағаздар бойынша сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы
- ұқсас бағалы қағаздардың баға белгіленімдері
- кірістілік немесе болашақ кірістің ағымдағы құны
- эмитенттің сипаттамалары (орналасқан жері, салалық тиесілігі, қаржылық көрсеткіштері)
- бағалы қағаздың сенімділігі, міндеттемелерді орындамау тәуекелдері